453 lata temu Polacy stworzyli największe państwo w Europie. 1 lipca 1569 r. podpisano w Lublinie „Unię Lubelską” – będącą porozumieniem polsko-litewskim w wyniku którego powstało państwo znane jako Rzeczpospolita Obojga Narodów.

Unia zasadniczo różniła się od wcześniejszych umów pomiędzy Koroną a Księstwem – poprzednie wiązały dwa państwa jedynie unią personalną, a więc osobą władcy. Po Unii Lubelskiej Wielkie Księstwo i Królestwo Polskie miały wspólnego monarchę, sejm, walutę, politykę czy herb. Jednakże pozostawiono oddzielny skarb państwa, urzędy, sądownictwo i wojsko.

Główną przyczyną utworzenia unii było zagrożenie ze strony krzyżackiej oraz fakt, że Ludwik Węgierski nie pozostawił męskiego potomka. Ludwik chciał pozostawić polski tron swojej córce, ale w tradycji Polski kobieta nie mogła zasiadać na tronie. Nadał więc w 1374 roku polskiej szlachcie przywilej koszycki, stanowiący, że król nie mógł nakładać na nią nowych podatków bez jej zgody. W zamian szlachta zgodziła się na objęcie tronu przez jedną z jego córek (Katarzynę, Marię albo Jadwigę).

Ilustracja

Unia lubelska (obraz Jana Matejki)

Ostatecznie koronacja Jadwigi odbyła się w 1384 roku, głównie z powodu jej matki, Elżbiety Bośniaczki, która długo zwlekała z wysłaniem jej do Polski z uwagi na jej młody wiek. Tak długie bezkrólewie wywołało oburzenie magnatów małopolskich, którzy nieustannie grozili, że odmówią Jadwidze prawa do tronu jeśli nie stawi się na koronację. Były to jednak czcze groźby, których ostatecznie nie spełniono.

Według Oskara Haleckiego główną przesłanką do zawarcia unii i utworzenia federacji polsko-litewskiej było uniknięcie konfrontacji zbrojnej obu państw na ziemiach ruskich, do których oba rościły swoje pretensje.

Obrady sejmu w Lublinie trwały dokładnie od 10 stycznia 1569 roku do 1 lipca 1569 roku. Nie obyło się bez problemów – litewscy magnaci kilkakrotnie próbowali zerwać sejm. Dla nich sporną kwestią był status Wielkiego Księstwa wobec Korony – król Zygmunt August dążył do inkorporacji Litwy, podczas gdy Litwini starali się utworzyć konfederację z Polską.

W wyniku unii Rzeczpospolita stała się największym krajem europejskim (jeśli nie brać pod uwagę Caratu Rosyjskiego) – w roku 1618 (po rozejmie w Dywilinie i przyłączeniu do Korony ziemi czernihowskiej i siewierskiej, a do Litwy smoleńszczyzny) jej terytorium obejmowało 990 tys. kilometrów kwadratowych.

Ciekawostką jest że tej dawniej Litwie bliżej dziś do Białorusi – niż do Litwy którą znamy z czasów obecnych. Adam Mickiewicz również pisząc o Litwie miał na myśli właśnie Białoruś. Tam też urodził się pod Nowogródkiem – nawet dzisiaj jest on na terenie Białorusi. Drugim językiem Mickiewicza był właśnie białoruski, a kultura którą przesiąkł była kulturą… białoruską którą nazywał litewską.

Źródło: zwiadowcahistorii.pl

Wysyłam
Ocena czytelników
4 (1 vote)