W Gibach upamiętniono ofiary Obławy Augustowskiej – największej zbrodni dokonanej na Polakach po II wojnie światowej. Do uczestników uroczystości list skierował prezydent elekt RP, dr Karol Nawrocki.
18 lipca 2025 r. w kościele pw. św. Anny w Gibach odbyło się spotkanie promujące słuchowisko radiowe „Obława” poświęcone Obławie Augustowskiej. Audycja powstała we współpracy Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, Polskie Radio Białystok oraz Radio Olsztyn. Spotkanie poprowadził dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku dr Marek Jedynak.
Premiera słuchowiska rozpoczęła obchody 80. rocznicy Obławy Augustowskiej w Gibach. Podczas wydarzenia można było odebrać najnowszą publikację Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku „…i nigdy nie wrócili do domu” – przewodnik historyczny śladami Obławy Augustowskiej.
18.07.2025. w kościele św. Anny w #Giby odbyła się premiera słuchowiska radiowego „Obława” w reż. Macieja Mydlaka, które powstało we współpracy @IPN_Bialystok, @radiobialystok i @RadioOlsztyn.
📌 Rozpoczęliśmy główne obchody 80. rocznicy #ObławaAugustowska! 🇵🇱 pic.twitter.com/7PLlVscxyD— Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Białymstoku (@IPN_Bialystok) July 18, 2025
Następnego dnia pamięć pomordowanych uczcili uczestnicy VIII Rajdu Rowerowego Śladami Ofiar Obławy Augustowskiej. Każdy z nich wyruszył w trasę liczącą 21 km i otrzymał pamiątkową koszulkę, pakiet startowy oraz wstążkę z nazwiskiem ofiary zbrodni sprzed 80 lat, którą zawieszano na przygotowanej wstędze pamięci.
Na trasie Rajdu uczestnicy zatrzymali się przy Pomniku Ofiar Obławy Augustowskiej oraz przy Pomniku Chrystusa Frasobliwego w pobliżu wsi Okółek w gminie Giby, gdzie zapalono znicze i oddano hołd zamordowanym. Chętni mieli też możliwość odczytania na głos fragmentów relacji świadków wydarzeń z lipca 1945 r., dedykując w ten sposób swój udział w Rajdzie poszczególnym ofiarom.
Na zakończenie uczestnicy Rajdu mieli możliwość wzięcia udziału w konkursie wiedzy przy stoisku edukacyjnym Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku oraz zapoznać się z przygotowanymi materiałami. Wysłuchali również koncertu patriotycznego w wykonaniu Orkiestry Konarskiego ZSO w Sejnach.
Przy pomniku Ofiar Obławy Augustowskiej zaprezentowano wystawę „…i nigdy nie wrócili do domu. Alfabet Obławy Augustowskiej” autorstwa Jarosława Wasilewskiego, pracownika Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Białymstoku.
Celem ekspozycji jest nie tylko przypomnienie tragicznych losów ofiar Obławy Augustowskiej, ale również oddanie im należnej czci oraz pielęgnowanie pamięci historycznej, która stanowi fundament naszej tożsamości.
20 lipca 2025 r. w Gibach odbyły się główne uroczystości 80. rocznicy Obławy Augustowskiej. Obchody rozpoczęła uroczysta msza święta w kościele pw. św. Anny, której przewodniczył Jego Ekscelencja ks. biskup Dariusz Zalewski. Po nabożeństwie uczestnicy przemaszerowali pod Pomnik Ofiar Obławy Augustowskiej, gdzie odbyła się dalsza część uroczystości – przemówienia oraz złożenie kwiatów ku czci pomordowanych.
W liście skierowanym do uczestników obchodów prezydent elekt, prezes IPN dr Karol Nawrocki przypomniał tragiczny wymiar tej zbrodni oraz jej miejsce w historii powojennego terroru komunistycznego.
– Obława Augustowska, przeprowadzona w lipcu 1945 roku przez Sowietów […] była wymierzona w podziemie niepodległościowe z Suwalszczyzny i Augustowszczyzny, w tym członków AK oraz cywilów podejrzanych o tzw. „wrogie nastawienie do nowej władzy”.
Obława Augustowska zwana jest „Małym Katyniem”. Nie oznacza mniejszej tragedii, ale wskazuje na symboliczną kontynuację tego samego mechanizmu – eksterminacji wrogów sowieckiej władzy
– napisał prezydent elekt w liście odczytanym przez dyrektora Oddziału IPN w Białymstoku dr. Marka Jedynaka.
Dr Karol Nawrocki zwrócił uwagę na konieczność dalszych działań zmierzających do odnalezienia ofiar Obławy Augustowskiej i godnego ich upamiętnienia. Podkreślił, że choć sprawcy zbrodni nie ponieśli odpowiedzialności, to obowiązkiem współczesnych jest przypominanie światu o tej tragedii:
– Nie spoczniemy, dopóki nie odnajdziemy wszystkich, którzy zginęli w Obławie Augustowskiej i dopóki ich godnie nie pochowamy. Winni tej zbrodni od dawna nie żyją, nigdy nie ponieśli odpowiedzialności za swoje czyny. Dlatego tak ważne jest, by przypominać światu o tej ludobójczej operacji wymierzonej w naszych Rodaków.
W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, parlamentu, stowarzyszeń, Wojska Polskiego, harcerstwa oraz mieszkańcy gminy Giby.
Zwieńczeniem obchodów była rekonstrukcja historyczna pt. „Obława. Lipiec 1945”, przygotowana przez Augustowsko-Suwalskie Towarzystwo Naukowe oraz Muzeum Okręgowe w Suwałkach.
Przeczytaj również:
Źródło: IPN
fot. Paula Prudziłowicz (IPN)
