W Sokółce, na dawnej historycznej Grodzieńszczyźnie, odbyły się uroczystości upamiętniające 105. rocznicę Bitwy Niemeńskiej – uznawanej za drugą, po Bitwie Warszawskiej, kluczową fazę wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku. To właśnie nad Niemnem Polacy odnieśli ostateczne zwycięstwo nad bolszewicką Rosją.
Obchody rozpoczęły się od złożenia kwiatów i zapalenia zniczy na grobach poległych żołnierzy. W intencji bohaterów odmówiono modlitwę, którą poprowadził proboszcz parafii św. Antoniego Padewskiego w Sokółce, ks. Jarosław Ciuchna. Następnie uczestnicy wzięli udział w uroczystej mszy świętej w Sanktuarium Najświętszego Sakramentu z udziałem pocztów sztandarowych.
– Cieszę się, że możemy dziś oddać hołd bohaterom, wspominając dzieła naszych dziadów, żołnierzy, którzy walczyli za wolność Polski i polegli – mówił ks. Ciuchna podczas homilii.
Po nabożeństwie uczestnicy przemaszerowali ulicami miasta na plac przed pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego. Uroczystość rozpoczęto wspólnym odśpiewaniem Hymnu Narodowego, a następnie wygłoszono przemówienia okolicznościowe.
Starosta sokólski Piotr Rećko podkreślał odwagę żołnierzy i konieczność pielęgnowania pamięci o ich poświęceniu. – To dzięki ich poświęceniu możemy dziś mówić po polsku i żyć w wolnym kraju – mówił. Zwrócił też uwagę na współczesne zagrożenia i rolę samorządowców w zapewnieniu bezpieczeństwa Polaków.
Uroczystości zakończyły się złożeniem wieńców pod pomnikiem Marszałka Józefa Piłsudskiego oraz występem Miejskiej Orkiestry Dętej z Sokółki wraz z mażoretkami.
Po części oficjalnej odbył się piknik wojskowy, podczas którego mieszkańcy mogli obejrzeć sprzęt wojskowy i porozmawiać o historii.
Bitwa Niemeńska – zwycięstwo, które zapewniło Polsce niepodległość
Polskie zwycięstwo pod Warszawą zadało strategiczny cios Armii Czerwonej. Stało się ono punktem zwrotnym wojny i pozwoliło polskiej armii przejąć inicjatywę. Ostatecznym ciosem była jednak stoczona we wrześniu Bitwa Niemeńska.
Józef Piłsudski w gronie oficerów w czasie operacji przejmowania Grodna (źródło: Instytut Józefa Piłsudskiego w Londynie)
Główne siły sowieckie skupiły się wokół Grodna. Wobec wycieńczenia żołnierzy obu stron kluczowe było, kto pierwszy zdoła zaatakować. 20 września żołnierze 2. Armii gen. Rydza-Śmigłego ruszyli na miasto. Walki były bardzo zacięte, zwycięstwo nie przyszło od razu.
Schemat bitwy nad Niemnem. Pozycje wojsk polskich i bolszewickich (źródło: Instytut Polski im. Gen. Sikorskiego w Londynie, Kolekcja M. Dąbrowskiego)
Okopy polskie na Białorusi (fot. wikipedia.org)
Dopiero uderzenie grupy północnej na Sejny zmieniło sytuację na korzyść Polaków – pozwoliło na ostateczne zdobycie miasta i przekroczenie Niemna. Widząc rysującą się szansę, Piłsudski zdecydował o okrążeniu wojsk bolszewików.
Pomnik ku czci poległych w Wołkowysku (fot. NAC)
Dzięki poświęceniu żołnierzy 1. Dywizji Piechoty Legionów udało się zatrzymać znaczną część wycofujących się na wschód wojsk bolszewickich. Piłsudski nakazał pościg i zniszczenie armii wroga. Bolszewicy rozpoczęli generalny odwrót. Bitwa nad Niemnem zakończyła się 26 września 1920 r. Zagrożenie bolszewickie zostało ostatecznie zażegnane.
Oprac. na podst. facebook.com/powiatsokolski.starostwopowiatowe, walkaogranice.ipn.gov.pl
Fotoreportaż: Starostwo Powiatowe w Sokółce / Jarosław Stasiulewicz
