24 września w Ponarach na Wileńszczyźnie, miejscu masowych egzekucji w okresie okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej, odbyły się uroczystości organizowane przez Stowarzyszenie „Rodzina Ponarska” w związku z 81. rocznicą zakończenia Zbrodni Ponarskiej.
Uroczystości rozpoczęły się w Kwaterze Polskiej w Ponarach. Hołd poległym złożyli przedstawiciele władz państwowych i dyplomatycznych: Ambasador RP na Litwie Grzegorz Marek Poznański, Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Lech Parell, Doradca Prezydenta RP Jan Józef Kasprzyk oraz Konsul Generalny RP w Wilnie Dariusz Wiśniewski.
Obecni byli również członkowie Stowarzyszenia „Rodzina Ponarska” na czele z prezesem stowarzyszenia Marią Wieloch, krewni pomordowanych, weterani walk o niepodległość RP, przedstawiciele władz samorządowych, duchowieństwo, żołnierze Wojska Polskiego, a także polska społeczność na Litwie i uczniowie szkół polskich na Wileńszczyźnie.
W czasie uroczystości zostały odczytane listy od Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego oraz od Marszałka Sejmu Szymona Hołowni.
Zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski, w liście odczytanym przez zastępcę prezesa IPN dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka podkreślił, że:
– Pragniemy dziś oddać cześć i hołd wszystkim Ofiarom tej największej kaźni dokonanej na Kresach Wschodnich dawnej Rzeczypospolitej. Otaczamy zmarłych naszą modlitwą i pamięcią o ogromie okrucieństwa i o liczbie ludzkich istnień, które zbrodnia ta pochłonęła.
📣 W Ponarach na Litwie oddaliśmy hołd ofiarom największej zbrodni popełnionej w okresie okupacji niemieckiej na Kresach Północno-Wschodnich II Rzeczypospolitej. Instytut Pamięci Narodowej reprezentował zastępca prezesa dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, który odczytał list od dr. hab.… pic.twitter.com/3IPQQdpnyn
— Instytut Pamięci Narodowej (@ipngovpl) September 24, 2025
Po oficjalnych przemówieniach odbył się Apel Pamięci i zostały złożone kwiaty w Kwaterze Polskiej.
Organizatorami wydarzenia byli: Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Ambasada RP w Wilnie, Związek Polaków na Litwie, Stowarzyszenie Rodzina Ponarska oraz Europejska Unia Wspólnot Polonijnych.
Czym była Zbrodnia Ponarska
Zbrodnia Ponarska to nazwa nadana zbiorowym egzekucjom przeprowadzanym przez okupantów niemieckich i ich litewskich kolaborantów w latach 1941–1944 nieopodal miejscowości Ponary pod Wilnem. Były one największą zbrodnią popełnioną w okresie okupacji niemieckiej na Kresach Północno-Wschodnich II Rzeczypospolitej. Dokładna liczba ofiar pozostaje trudna do ustalenia ze względu na fakt, że w ostatnim okresie wojny Niemcy ekshumowali masowe groby i spalili większość zwłok. W literaturze przedmiotu szacowano ją zwykle na około 100 tys. osób, wśród nich ok. 60-70 tys. Żydów. Wśród ofiar byli także Polacy, Białorusini, Romowie, Tatarzy i Litwini oskarżani o działalność antyniemiecką oraz jeńcy Armii Czerwonej.
Szacuje się, że Polacy stanowili około 20 proc. wszystkich ofiar rozstrzelanych w Ponarach. Były wśród nich osoby skazane na śmierć decyzją niemieckich sądów, zatrzymane podczas łapanek ulicznych oraz zakładnicy dobierani spośród polskich elit na podstawie tzw. list proskrypcyjnych przygotowanych przez litewską policję Saugumę. W Ponarach rozstrzelano uczniów wileńskich gimnazjów, harcerzy, przedstawicieli inteligencji, księży, profesorów Uniwersytetu Stefana Batorego, żołnierzy Armii Krajowej.
Źródło: IPN, PAP
fot. Paula Prudziłowicz (IPN)
