Wileńskie jarmarki były czymś znacznie więcej niż tylko miejscem handlu. Uchwycone w kadrze momenty opowiadają o tradycji pełnej zapachów, smaków i kolorów wileńskich uliczek. Na Targu Rakowym w Gdańsku zaprezentowano plenerową wystawę fotograficzną „Zgiełk i światło jarmarków wileńskich”.
W całej Europie jarmarki od średniowiecza stanowiły wydarzenia, w których handel splatał się z kulturą, zabawą i życiem towarzyskim mieszkańców miast. Zarówno w Wilnie, jak i w Gdańsku tradycja ta przetrwała do dziś.
W Wilnie jarmarki odbywały się corocznie z okazji świąt patronów parafii: św. Kazimierza, św. Jerzego, św. Jana oraz św. Piotra i Pawła. Początkowo trwały jeden dzień i odbywały się wokół kościołów, lecz z czasem rozrastały się na okoliczne uliczki, a świętowanie wydłużało się do kilku dni, stając się wydarzeniem o wyjątkowej randze społecznej.
Włodzimierz Krukowski, Jarmark św. Piotra i Pawła, Wilno, lata 30. XX wieku
Były to okazje do zakupów u lokalnych rzemieślników, rolników i twórców ludowych. Wśród towarów można było znaleźć wyroby z drewna i wikliny, tkaniny, ceramikę, ręcznie malowane balony, a także tradycyjne litewskie potrawy i napoje – obwarzanki, pierniki, chleby, sery czy wędliny. Pomiędzy straganami przewijali się sprzedawcy, kupujący, dzieci, a nawet zwierzęta, tworząc barwny i gwarny krajobraz miejskiego święta.
Włodzimierz Krukowski, Wyroby ceramiczne na jarmarku św. Piotra i Pawła, Wilno, lata 30. XX wieku
W muzealnych zbiorach zachowały się wspaniałe dokumenty tamtych czasów autorstwa Stanisława Filiberta Fleury’ego, Włodzimierza Krukowskiego, Kazimierza Lelewicza oraz Bolesławy i Edmunda Zdanowskich. Fotografowie ci rejestrowali nie tylko same wydarzenia, lecz także relacje społeczne, stosunek do zwierząt będących przedmiotem handlu, a także stroje świadczące o tożsamości i statusie uczestników. Wyraz twarzy sportretowanych osób wiele mówi dziś o ówczesnych podziałach społecznych początku XX wieku.
Stanisław Filibert Fleury, Żołnierz z koszem na targu przy ulicy Pylimo, Wileńszczyzna, koniec XIX wieku
Wileńskie jarmarki były czymś więcej niż miejscem handlu – stanowiły opowieść o tradycji pełnej zapachów, smaków i kolorów wileńskich uliczek.
Stanisław Filibert Fleury, Kobiety przy straganie z owocami na targu przy ulicy Pylimo, Wilno, XIX/XX wiek
Fotografie pochodzące ze zbiorów Działu Gdańskiej Galerii Fotografii Muzeum Narodowego w Gdańsku oraz Muzeum Etnograficznego im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu tworzą opowieść o świecie, który już przeminął, lecz wciąż pozostaje żywy w pamięci i obrazie. Jego tradycje trwają do dziś – również w Gdańsku.
Wystawa odbyła się w ramach wydarzenia „Wilno w Gdańsku 2025”.
Oprac. na podst. mng.gda.pl
