W Warszawie trwają obchody 30. rocznicy śmierci ppłk Grażyny Lipińskiej (1902–1995) – jednej z najbardziej niezwykłych Polek XX wieku. Była grodzieńską nauczycielką, która w czasie obrony grodu nad Niemnem przed Sowietami w 1939 roku pełniła funkcję komendantki Pogotowia Społecznego. Była jedną z pierwszych osób, które dowiedziały się o ludobójstwie na Polakach w ZSRR w latach 1937–1938. Wspominała także swoje doświadczenia z mińskiego więzienia w okresie wojny, opisując m.in. liczne napisy w języku polskim na murach cel oraz spotkania z więźniami, którzy przeżyli.
Podczas obchodów złożono kwiaty i zapalono znicze w miejscach pamięci związanych z naszą krajanką. Przedstawiciele IPN i środowisk kombatanckich podkreślali niezłomność i poświęcenie Lipińskiej, wspominając jej działalność konspiracyjną, aresztowanie przez NKWD i lata spędzone w sowieckich łagrach, a także późniejszą aktywność patriotyczną w Polsce. Szczególnie podkreślano jej związki z Grodnem, które ukształtowało jej postawę patriotyczną.
Uroczystości mają również wymiar edukacyjny – w programie znalazły się m.in. pokaz filmu dokumentalnego Grażyna Lipińska – Niepokonana, otwarcie wystawy biograficznej oraz spotkania poświęcone jej życiu i działalności.
Podczas uroczystości odczytano list od Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego:
– Wspominamy dzisiaj bohaterkę wolnej Polski, która była autorytetem, wzorem i uosobieniem wierności niepodległej Rzeczypospolitej. Spisane w niewoli wspomnienia wydała pod wymownym tytułem Jeśli zapomnę o nich… zaczerpniętym z Dziadów. „Jeśli zapomnę o nich, Ty, Boże na niebie, zapomnij o mnie!” – któż z nas miałby odwagę za Mickiewiczem wypowiedzieć te słowa z pełną odpowiedzialnością i świadomością ich treści? Grażyna Lipińska taką odwagę miała, bo pamięć o nich – rodakach, z którymi dzieliła wiarę, cierpienia i nadzieję – niosła przez całe życie w sercu
– napisał Karol Nawrocki.
📣 Całe życie poświęciła Polsce!
➡️ Na cmentarzu parafialnym na warszawskim Służewie w 30. rocznicę śmierci upamiętniliśmy Grażynę Lipińską, żołnierza Armii Krajowej, uczestniczkę konspiracji wileńskiej, więźniarkę sowieckich łagrów, pedagoga i harcmistrzynię.
💬 – Skromny grób… pic.twitter.com/Z9E5dHGfWA
— Instytut Pamięci Narodowej (@ipngovpl) November 26, 2025
Obchody organizowane przez Biuro Edukacji Narodowej IPN mają na celu przypomnienie postaci kobiety, która w najtrudniejszych momentach historii zachowała niezłomność, odwagę i wiarę w niepodległą Polskę. Życie Grażyny Lipińskiej jest symbolem losów pokolenia, które w imię wolności gotowe było ponieść najwyższą ofiarę.
Wydarzenia rocznicowe odbędą się w Centrum Edukacyjnym IPN „Przystanek Historia” im. Janusza Kurtyki w Warszawie. Wystawa, projekcje filmowe i dyskusje historyczne ukażą życie Grażyny Lipińskiej jako świadectwo wierności wartościom i troski o przyszłe pokolenia. Obchody zakończy spotkanie upamiętniające bohaterkę przy tablicy poświęconej jej pamięci na warszawskiej Saskiej Kępie.
Na podst. IPN, prezydent.pl
fot. IPN
