Choć dziś trudno to sobie wyobrazić, Sylwester nie zawsze był powszechnie obchodzonym świętem. Na Kresach Wschodnich, zwłaszcza we Lwowie, zwyczaj hucznego witania Nowego Roku upowszechnił się dopiero w XIX i na początku XX wieku. Wcześniej był raczej domeną elit i środowisk arystokratycznych, a prawdziwy rozkwit przyniosło dopiero dwudziestolecie międzywojenne.
Lwów należał do najważniejszych ośrodków życia towarzyskiego w tej części Europy. To właśnie tam organizowano jedne z najbardziej eleganckich bali sylwestrowych, które przyciągały śmietankę towarzyską miasta. W XIX wieku prym wiodły bale organizowane przez księżnę Marię Klementynę z Sanguszków Potocką – jedną z najbardziej wpływowych postaci lwowskiego życia towarzyskiego. W jej pałacu odbywały się wystawne przyjęcia, które na długo zapisały się w pamięci mieszkańców miasta.
Pocztówka noworoczna z początku XX wieku
Moda odgrywała ogromną rolę. Panie śledziły paryskie trendy, korzystały z czasopism modowych i dbały o każdy detal stroju. Obowiązkowe były eleganckie suknie, perły, wachlarze oraz ozdobne kwiaty przypinane do kreacji. Zimą nie mogło zabraknąć ciepłych półkożuszków i stylowych kapeluszy. Ideałem była wówczas szczupła, wręcz chłopięca sylwetka, choć rzeczywistość często rozmijała się z modowymi wzorcami.
Grupa uczestniczek balu sylwestrowego w Kasynie Koła Literacko-Artystycznego we Lwowie. Okres międzywojenny (fot. NAC)
Panowie również musieli prezentować się nienagannie. Elegancki strój, spinki do mankietów, wymienne kołnierzyki i starannie dobrane dodatki były obowiązkowe. Strój świadczył o klasie i pozycji społecznej, a przygotowania do balu bywały niemal tak wymagające jak same tańce.
Świętowanie Sylwestra w II Rzeczypospolitej (fot. NAC)
Te ostatnie odbywały się według ściśle określonych zasad. Wcześniej popularne były tzw. karnety balowe, w których zapisywano nazwiska partnerów na konkretne tańce. Choć w latach 20. zwyczaj ten powoli zanikał, jeszcze niedawno był symbolem dobrego wychowania i elegancji.
Nieodłącznym elementem sylwestrowej nocy były także trunki. Na lwowskich stołach królowały alkohole produkowane przez słynną firmę Baczewskich – wódki, nalewki i likiery znane w całej Europie i poza nią. Wraz z wybiciem północy często wznoszono toast węgierskim winem, które uchodziło za symbol dobrego smaku i tradycji.
Reklama wyrobów Baczewskiego
Sylwester na Kresach był więc czymś więcej niż tylko zabawą. Był wyrazem stylu życia, elegancji i kultury, które przez lata współtworzyły wyjątkowy klimat Lwowa i całych wschodnich ziem dawnej Rzeczypospolitej — świata, który dziś istnieje już tylko we wspomnieniach, fotografiach i opowieściach.
Kresowiak
