Dzisiejsze Mosty to właściwie trójmiasto: Mosty, Mosty Lewe i Mosty Prawe. Niewielka miejscowość nad Niemnem, oddalona o ok. 64 km od Grodna, po raz pierwszy pojawia się w źródłach pisanych już w 1486 roku. Jej znaczenie przez wieki wynikało z położenia – właśnie tutaj znajdowała się ważna przeprawa przez Niemen na dawnym szlaku łączącym Wilno z Krakowem. Tą drogą podążali wielcy książęta litewscy i królowie, a także tędy przeszedł kondukt żałobny króla Zygmunta Augusta, niosący ciało ukochanej Barbary Radziwiłłówny.
W XVI wieku Mosty stały się miastem królewskim, a w 1539 roku królowa Bona ufundowała tu pierwszy kościół. Choć świątynia była wielokrotnie niszczona przez wojny i ostatecznie została zburzona przez władze sowieckie w 1960 roku, pamięć o chrześcijańskich korzeniach miasta nie zaginęła.
Dawny kościół w Mostach Prawych zniszczony w okresie sowieckim (fot. IS PAN)
Kluczowym symbolem tej pamięci jest obelisk w Mostach Prawych, postawiony w 1913 roku z okazji 1600. rocznicy Edyktu Mediolańskiego – aktu, który w 313 roku zapewnił chrześcijanom wolność religijną i zakończył ich prześladowania w Cesarstwie Rzymskim. To wydarzenie nazywane jest często „mediolańskim przełomem”, bo otworzyło drogę do chrystianizacji Europy.
Nowy kościół pw. św. Jana Chrzciciela
Pomnik, ufundowany przez ks. Józefa Władysława Sarosieka, przetrwał wojny, zmiany granic i systemów politycznych. Stał nawet wtedy, gdy w miejscu dawnego kościoła powstał sklep. Dziś znajduje się przy nowym kościele św. Jana Chrzciciela, zbudowanym w latach 90. XX wieku.
Obelisk w Prawych Mostach, postawiony w 1913 roku z okazji 1600. rocznicy Edyktu Mediolańskiego (fot. harodnia.com)
Obelisk z napisem „W tym znaku zwyciężysz” jest nie tylko lokalną pamiątką, ale prawdopodobnie jedynym takim monumentem na Białorusi, a być może i na świecie. Cichy świadek historii, który łączy małe nadniemeńskie miasto z jednym z największych przełomów w dziejach cywilizacji chrześcijańskiej.
Kresowiak
