104 lata temu w Gwoźdźcu koło Kołomyi (obecnie na Ukrainie) urodził się Jerzy Kawalerowicz – jeden z najwybitniejszych polskich reżyserów filmowych i współtwórca Polskiej Szkoły Filmowej. Autor takich dzieł jak Matka Joanna od Aniołów, Pociąg i Faraon.
Kawalerowicz należał do pokolenia Kolumbów. W czasie okupacji radzieckiej i niemieckiej mieszkał z rodziną w Stanisławowie, gdzie pracował m.in. w lokomotywowni, jako tragarz i magazynier. W 1944 roku przeniósł się do Krakowa, gdzie po wojnie studiował na Akademii Sztuk Pięknych. Równolegle ukończył Kurs Przysposobienia Filmowego i rozpoczął pracę jako asystent reżysera przy filmach Zakazane piosenki i Ostatni etap.
Jerzy Kawalerowicz na planie filmu “Matka Joanna od Aniołów” (fot. Filmoteka Narodowa)
Jako reżyser zadebiutował w 1951 roku filmem Gromada. Prawdziwy sukces przyniosły mu jednak późniejsze produkcje – zwłaszcza Pociąg oraz Matka Joanna od Aniołów, ascetyczna adaptacja opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza, odczytywana także jako komentarz do relacji państwo–Kościół w PRL.
Scena z filmu “Pociąg” (1959)
Najbardziej monumentalnym dziełem Kawalerowicza był Faraon – ekranizacja powieści Bolesława Prusa. Film kręcono przez trzy lata z udziałem tysięcy statystów, a zdjęcia powstawały m.in. na pustyni Kyzył-Kum w dzisiejszym Uzbekistanie. Obraz zdobył międzynarodowe uznanie i w 1967 roku otrzymał nominację do Oscara.
W kolejnych latach reżyser zrealizował m.in. Śmierć prezydenta (nagrodzoną Srebrnym Niedźwiedziem w Berlinie), Austerię oraz superprodukcję Quo Vadis, która mimo ogromnej frekwencji podzieliła krytyków.
Na planie filmu “Quo Vadis” (fot. mat. prasowe)
Jerzy Kawalerowicz był współzałożycielem i pierwszym prezesem Stowarzyszenia Filmowców Polskich oraz wieloletnim wykładowcą łódzkiej Szkoły Filmowej. W 1998 roku otrzymał doktorat honoris causa Sorbony.
Gwiazda w łódzkiej Alei Gwiazd
Zmarł 27 grudnia 2007 roku w Warszawie.
Kresowiak
