Mapa portalu www.dzieje.pl prezentuje 670 miejsc pamięci poświęconych uczestnikom powstania styczniowego z lat 1863–1864 w Polsce, na Litwie, Białorusi, Ukrainie i w Rosji. Uwzględniono na niej groby pojedyncze i zbiorowe, kwatery cmentarne oraz tablice upamiętniające powstańców.
Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa udostępniła wykaz mogił, który co prawda nie obejmuje wszystkich miejsc pamięci na Wschodzie. W Polsce znajduje się 540 mogił, w których spoczywa ok. 7,6 tys. powstańców – większość na terenach byłego zaboru rosyjskiego. Najwięcej jest w województwach: mazowieckim (127), lubelskim (98), łódzkim (86), świętokrzyskim (60), podlaskim (42) i wielkopolskim (32).
Większość mogił leży na cmentarzach wiejskich, przy drogach i w lasach, tylko nieliczne na dużych cmentarzach, np. warszawskich Powązkach wojskowych, gdzie spoczywa m.in. gen. Edmund Taczanowski.
Poza Polską jest 130 miejsc pamięci: 51 na Białorusi, 50 na Ukrainie, 22 na Litwie i 7 w Rosji. W Wilnie i Lwowie znajduje się najwięcej mogił i tablic upamiętniających powstańców, m.in. na cmentarzu Rossy, na Antokolu czy Cmentarzu Łyczakowskim. Google Maps umożliwia dotarcie do tych miejsc.
Dziś przypada 163. rocznica wybuchu powstania styczniowego – największego zrywu niepodległościowego XIX wieku. Nierówna walka z rosyjskim imperium trwała do jesieni 1864 r., a na Podlasiu – gdzie walczył powstańczy oddział ks. Stanisława Brzóski – do wiosny 1865 r. Cena za marzenia o niepodległej Polsce była ogromna – po stłumieniu powstania Polaków dotknęły liczne represje, m.in. konfiskata majątków szlacheckich, kasacja klasztorów na obszarze Królestwa Polskiego, wysokie kontrybucje i wszechobecna rusyfikacja. Władze carskie skazały na śmierć ok. 700 powstańców, a 38 tys. osób zesłały w głąb Rosji.
Kresowiak
