Władze Wilna rozstrzygnęły konkurs na pomnik Antanasa Smetony – przedwojennego dyktatora Litwy odpowiedzialnego za represje wobec mniejszości polskiej. Monument stanie przed gmachem obecnego Teatru Starego (dawniej Teatru na Pohulance), zbudowanego przed I wojną światową ze składek Polaków. Dziś mieści się tam m.in. jedyny zawodowy polski teatr na Litwie.
Konkurs wygrał projekt litewskiego rzeźbiarza Mindaugasa Juntisa pt. „Pierwszy Prezydent”. Pomnik będzie miał formę brązowego popiersia, ustawionego w kolistej przestrzeni z polnych kamieni. Według jednego z członków komisji konkursowej, proponowana rzeźba „najlepiej oddaje charakter wybitnej, niejednoznacznie ocenianej postaci historycznej”.
Antanas Smetona był jednym z głównych litewskich działaczy narodowych przełomu XIX i XX wieku. Współtworzył Tarybę i podpisał akt niepodległości Litwy z 16 lutego 1918 r. Po zamachu stanu w 1926 r. objął władzę i rządził krajem autorytarnie aż do 1940 r., kiedy Litwa została anektowana przez ZSRR. Zmarł na emigracji w USA w 1944 r.
W okresie jego rządów Litwa prowadziła ostrą politykę antypolską – zarówno wobec II RP, jak i wobec polskiej mniejszości. Polacy zamieszkujący Litwę Kowieńską doświadczali m.in. zamykania szkół, szykan za używanie języka polskiego, przemocy ze strony nacjonalistycznych bojówek.
Kontrowersje budzi także lokalizacja pomnika. Budynek teatru ma szczególne znaczenie dla wileńskich Polaków – to miejsce ważnych wydarzeń historycznych i centrum polskiego życia kulturalnego. Choć Smetona nie był związany z Wilnem rodzinnie, władze miasta tłumaczą wybór miejsca faktem, że w tym gmachu obradowała w 1917 r. Konferencja Litewska, której przewodniczył.
Źródło: wb24.org/kresy.pl
