Inicjatywa kulturalna MALDZIS, dzięki hojności białoruskich darczyńców, nabyła w Polsce kolekcję 30 oryginalnych litografii Napoleona Ordy. Zakup ten ma ogromne znaczenie symboliczne, ponieważ dzieła powracają do rodzinnej miejscowości artysty – Worocewicz na Polesiu (obecnie w rejonie janowskim obwodu brzeskiego).
Litografie pochodzą z „Albumu historycznych widoków Rzeczypospolitej” z lat 70. XIX wieku. 19 z nich przedstawia zabytki architektury Białorusi – zamki, pałace, kościoły i dwory w miejscowościach takich jak Lida, Mir, Nieśwież, Krewo i inne. Pozostałe ukazują krajobrazy Litwy, Ukrainy i Polski.
Dzieła Ordy są często jedynym źródłem wiedzy o architekturze i pejzażach sprzed XX-wiecznych zniszczeń – wiele przedstawionych obiektów dziś już nie istnieje. Album był wydawany w latach 1873–1883 przez samego Ordę, w 8 seriach i nakładzie ponad tysiąca egzemplarzy.
Kolekcja trafi w przyszłości do Muzeum Napoleona Ordy w Worocewiczach, gdzie obecnie przechowywana jest tylko jedna litografia. Do tego czasu prace będą pokazywane za granicą – pierwsza okazja to wystawa „Białoruś Napoleona Ordy” w Warszawie w Muzeum Wolnej Białorusi, która potrwa od 28 lutego do 8 marca 2026 roku.
Dziś przypada 219. rocznica urodzin tego wielkiego XIX-wiecznego malarza i kompozytora. Jego pasja do rysunku i akwareli zaowocowała stworzeniem ponad tysiąca prac dokumentujących znikające zabytki i krajobrazy I Rzeczypospolitej. W latach 1872–1880 Orda odwiedził Wołyń, Podole, Litwę, Żmudź, Inflanty, Białoruś, Galicję, Wielkopolskę oraz Prusy Królewskie, uwieczniając na swoich rysunkach pałace, zamki, dwory, kościoły i liczne miejscowości.
Przeczytaj również:
Muzeum Napoleona Ordy w Worocewiczach otwiera drzwi dla wszystkich
216 lat temu urodził się Napoleon Orda – Kresowiak, który ocalił polskie zabytki od zapomnienia
fot. Alina Mazaviec/Maldzis.world
