14 lutego 1919 roku koło miejscowości Mosty nad Niemnem doszło do jednego z pierwszych starć między Wojskiem Polskim a Armią Czerwoną – wydarzenia, które część historyków uznaje za początek wojny polsko-bolszewickiej. Wojska polskie zatrzymały tu marsz bolszewików na Zachód, którzy posuwali się za wycofującymi się z dawnych prowincji zaboru rosyjskiego oddziałami niemieckimi.
Po wycofaniu wojsk niemieckich (Ober-Ost) z terenów wschodnich, sowieckie oddziały stopniowo zajmowały te rejony, ogłaszając powstanie organów sowieckich, m.in. Białoruskiej Republiki Radzieckiej. Marsz Armii Czerwonej na zachód był częścią większej operacji o kryptonimie “Cel Wisła”, mającej na celu poparcie rewolucji światowej i zajęcie nowych terytoriów.
Polscy żołnierze na stanowisku bojowym z karabinem maszynowym Schwarzlose wz. 07/12 podczas wojny polsko-bolszewickiej. Widoczny celujący żołnierz z karabinem Mannlicher M1895 (fot. NAC)
Polskie siły w rejonie Mostów były wysunięte pomiędzy wycofującymi się Niemcami a nacierającymi bolszewikami – składały się z ok. 12 batalionów piechoty, 12 szwadronów kawalerii i 3 baterii artylerii. Starcie z oddziałami Armii Czerwonej zakończyło się ich powstrzymaniem, co uniemożliwiło dalszy marsz na zachód.
W tym czasie działania zbrojne na wschodzie Polski były fragmentaryczne i manewrowe, a walki miały różny charakter ofensywny lub kontaktowy na wielu kierunkach frontu. Niektórzy historycy wskazują, że wcześniejsze potyczki w styczniu 1919 r., np. pod Wilnem, również mogą być uznane za początek wojny. Niemniej jednak starcie pod Mostami jest często cytowane jako jedno z pierwszych poważniejszych starć między regularnymi oddziałami Wojska Polskiego i sowieckimi.
Pomnik w Mostach poświęcony poległym w 1920 r. polskim żołnierzom (fot. NAC)
W pierwszej fazie wojny, na odcinku tzw. Frontu Litewsko-Białoruskiego, polskimi oddziałami operującymi w rejonach takich jak rzeka Prypeć dowodził gen. Antoni Listowski, a Grupą Wołyńską – gen. Edward Śmigły-Rydz. W rejonie Skidla i Wołkowyska działała również Dywizja Litewsko-Białoruska pod wodzą gen. Wacława Iwaszkiewicza-Rudoszańskiego.
Oprac. na podst. polska-zbrojna.pl, timenote.info
zdj. główne: NAC
