85 lat temu, 22 czerwca 1941 r., w wyniku niemieckiego bombardowania spłonęło Muzeum Adama Mickiewicza w Nowogródku wraz z unikalnymi pamiątkami – m.in. fotelem i notatkami poety.
Dworek rodziny Mickiewiczów w Nowogródku miał burzliwą historię. Ojciec wieszcza, Mikołaj Mickiewicz, zmagał się z długami. Po jego śmierci w 1812 r. posiadłość przejął jeden z nich, a wdowa z synami przeniosła się do drewnianej oficyny. Adam opuścił Nowogródek w 1815 r., wyjeżdżając na studia do Wilna.
Podczas przemarszu wojsk napoleońskich przez Nowogródek, w domu Mickiewiczów kwaterował szef francuskiej poczty polowej de Lavallette. Najstarszy syn, Franciszek, wspominał, że przechowywano tam liczne rodzinne pamiątki, m.in. ojcowski mundur z czasów insurekcji kościuszkowskiej, a także „uzbrojenie dziada, nieprzyjaciela króla Stanisława, pradziada, stronnika Leszczyńskiego, pradziada, wspólnika wyprawy Jana III pod Wiedniem”.
fot. polona.pl
Franciszek nie zdołał spłacić rodzinnych długów, zwłaszcza że brał udział w powstaniu listopadowym. W 1838 r. majątek wystawiono na licytację, a nabył go adwokat Juljan Bijołt. Po przeprowadzeniu remontu oddawał on dworek w dzierżawę, m.in. Julianowi Korsakowi – przyjacielowi Adama Mickiewicza z czasów studenckich.
W 1858 r. brat poety, Aleksander, bezskutecznie próbował odkupić rodzinną posiadłość. W 1881 r. dworek spłonął, lecz odbudował go nowy właściciel Antoni Dąbrowski, odtwarzając oryginalny wygląd i wznosząc murowaną oficynę.
W 1922 r. syn Adama, Władysław Mickiewicz, odwiedził Nowogródek i postanowił utworzyć tu muzeum rodzinne. W 1931 r. na ścianie dworku umieszczono pamiątkową tablicę. Muzeum uroczyście otwarto w sierpniu 1938 r., w którym zgromadzono cenne eksponaty: meble, listy, akta sądowe, przedmioty związane z Marylą i rodziną.
fot. wikipedia.org
W 1941 r. Niemcy zniszczyli budynek i zbiory. Dworek podniesiono z ruin w 1955 r., urządzając skromne muzeum w dwóch salach. Gruntowny remont przeprowadzono w latach 1989–1990, przywracając pierwotny wygląd, budując nową oficynę oraz rekonstruując lamus, altanę i studnię. W 1992 r. otwarto pełne muzeum.
fot. belarustourist.by
W 2001 r. polskie zbiory wróciły do Macierzy. W obecnej ekspozycji pozostały jedynie eksponaty białoruskie.
Przeczytaj również:
Muzeum Adama Mickiewicza w Nowogródku obchodziło swój 85-ty jubileusz
Kresowiak
