Dziś, 9 lipca, w rocznicę zwycięskiej szarży pod Hrebionką (1920), swoje święto obchodzi 4 Pułk Ułanów Zaniemeńskich – jeden z najbardziej zasłużonych pułków kawalerii Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej. W jego szeregach służyli m.in. mjr Henryk Dobrzański „Hubal” i por. Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka”. W 1927 roku pułk otrzymał nazwę „Zaniemeńskich” na pamiątkę przekroczenia Niemna podczas walk o wschodnie granice odrodzonej Polski. Po zakończeniu wojny jego stałym garnizonem zostało Wilno.
4 pułk ułanów próbowano utworzyć w ramach I Korpusu Polskiego w Rosji wiosną 1918 roku. Po raz drugi przystąpiono do organizowania pułku 1 listopada 1918 roku w Warszawie. Szwadrony pułku formowano także w Białymstoku, Łomży, Mławie, Płocku i Koninie. Od początku 1919 roku pułk brał udział w wojnie polsko – ukraińskiej w okolicach Lwowa. W maju tego roku został przeniesiony do Białegostoku. Brał udział w zajęciu Wilna i walkach na Białorusi. Jako pierwszy polski pułk przekroczył Niemen. Na pamiątkę tego wydarzenia w 1921 roku otrzymał nazwę pułk 4 ułanów zaniemeńskich. W czasie wojny polsko – bolszewickiej pułk prowadził działania osłonowe. Stoczył szereg walk. Największym sukcesem była szarża wykonana 9 lipca 1920 r. pod Hrebionką, w której rozbił trzy pułki piechoty. Na pamiątkę tego wydarzenia 9 lipca ustanowiono świętem pułku. Wojnę w 1920 roku pułk zakończył na linii rzeki Berezyny.
Sztandar Pułku 4 Ułanów Zaniemeńskich w Pałacu Prezydenckim podczas uroczystości przekazania do Muzeum Wojska Polskiego, 29 listopada 2019 (fot. Wikimedia Commons)
Odznaka 4. Pułku Ułanów Zaniemeńskich (fot. Elżbieta Kossecka/Wikimedia Commons)
W okresie międzywojennym pułk stacjonował w Wilnie. W kampanii wrześniowej walczył w składzie Wileńskiej Brygady Kawalerii. Brał udział w walkach na południe od Radomia, bronił przyczółka mostowego na Wiśle pod Maciejowicami, walczył na Lubelszczyźnie. Próbował przebić się na Węgry. 26 września 1939 roku złożył broń koło Medyki, uzyskując od Niemców honorową kapitulację.
Na podst. zzwp.pomorskie.pl
